Soldaki Plimpton 322 no'lu tablet ve sağdaki YBC 7289 no'lu tablet (ki tam boyutta görebilmek için resmi başka sayfada gösteriniz). Her ikisi de aynı döneme (MÖ 1822) aittir ama sağdaki soldakinden önce üretilmiş gözükür.
Hafta sonu YBC 7289 no'lu tablete göre Plimpton 322 no'lu tabletten elde edilen trigonometrik cetveli elde etmek için çalıştım (Bkz. "Cingöz Recai Babil'de", Tablo 17 ve 19). İtiraf etmeliyim ki, bu cetveli bilgisayarda ve Mathematica'da programla (ki bu programı internette boşuna aramayınız, çünkü yok ve bu yüzden anılan makalemdeki programı ben yazmak zorunda kaldım) elde etmek tek kişi için oldukça yorucudur. Öyle ki, cetveldeki her satırdaki doğuranları bulmak bile birkaç dakika alıyor ve donanımı yüksek bir bilgisayar istiyor. Yine de yılmadım ve cetveli çıkarttım (ki bu cetveli elle oluşturmaya çalışırsanız günlerinizi, hatta haftalarınızı alır).
Trigonometrik Cetvel
Buna göre cetvelde toplam 339 satır vardır ve bunlardan 3'ü triviyal (açık) iken kalan 336 satır yukarıdaki soldaki Plimpton 322 no'lu tabletindeki gibi triviyal olmayan dik üçgenleri barındırır. Şimdiye kadar hiç kimse böyle bir araştırmaya cüret bile edemedi, çünkü yukarıdaki 2 tableti bir araya getirmeyi kimse akıl edemedi. Oysa sağdaki YBC 7289 no'lu tableti √2'nin daha hassas kullanıldığı soldaki Plimpton 322 no'lu tablet ve spesifik uygulamalar için yapılmıştı. Yani yukarıdaki tabletler "Kardeş Tabletler" idi ve bu araştırmada ilk kez yan yana geldiler!
Bu araştırmadan çıkan sonuca göre 336 tane dik üçgen söz konusudur ve bu yüzden Larsalı katiplerin neden bu dik üçgenleri veren trigonometrik cetvele yanaşamadıklarını göstermekle birlikte, bunun küçük bir örneğini MÖ 1822'de yukarıdaki soldaki Plimpton 322 no'lu tablette verdiler. Ancak Babil'in 6. kralı Hammurabi MÖ 1763'te Larsa'yı fethedince bu tabletler Babil'e devredildi (Bkz. "Krallar: Babil'den Bağdat'a". Bu eski ve son derece kıymetli belgeselin Türkçe altyazısını aradım ama bulamadım. Siz belgeseli izlerken dilini Türkçe yaparsanız fena bir çeviriyle karşılaşmazsınız. Hammurabi'yi 11:42'den itibaren izleyebilirsiniz).
En kısa zamanda bu araştırmaya ilişkin makalemi ve Mathematica programımı burada birlikte yayımlayacağım!